MIỂN TRÁCH NHIỆM ĐỐI VỚI HÀNH VI VI PHẠM TRONG HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI

đăng 07:50, 28 thg 10, 2016 bởi Nguyễn Thị Nhật Linh

Khi thực hiện hợp đồng, các bên có thể gặp những sự cố khiến cho một hoặc hai bên không thể thực hiện nghĩa vụ hợp đồng dẫn đến vi phạm hợp đồng. Trong những trường hợp nhất định bên vi phạm được quyền miễn trách nhiệm. Đó là các trường hợp:

1. Thỏa thuận[1]

Thỏa thuận là một nguyên tắc mấu chốt trong hợp đồng. Do đó, khi các bên có thỏa thuận về trường hợp miễn trách nhiệm khi vi phạm hợp đồng thì khi xảy ra các trường hợp đó bên vi phạm sẽ được hưởng quyền miễn trách nhiệm.

Ví dụ:

“Bên bán chịu phạt hợp đồng bằng 0,1% giá trị hợp đồng cho mỗi tuần chậm giao hàng tính từ ngày thứ 10 kể từ ngày kết thúc thời hạn giao hàng theo quy định tại Điều 19 của Hợp đồng này và bồi thường thiệt hại cho bên mua”

Theo điều khoản thỏa thuận trên, bên mua đã miễn trách nhiệm cho bên bán từ ngày đầu tiên đến ngày thứ 10 kể từ ngày kết thúc thời hạn giao hàng. Điều đó có nghĩa là nếu bên bán chậm giao hàng trong vòng 10 ngày đầu tiên kể từ ngày kết thúc thời hạn giao hàng sẽ không phải chịu phạt hợp đồng.

- Sự kiện bất khả kháng:[2]

Dù trong hợp đồng các bên có thỏa thuận về trường hợp miễn trách nhiệm hay không thì khi xảy ra sự kiện bất khả kháng bên vi phạm vẫn được miễn trách nhiệm.

Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép[3]. Sự kiện bất khả kháng có thể hiểu là những sự kiện do thiên nhiên gây ra như  lũ lụt, hỏa hoạn, động đất, sóng thần hoặc các sự kiện xã hội như chiến tranh, bạo loạn, nội chính, đình công, cấm vận….Bên vi phạm hợp đồng phải có nghĩa cụ chứng minh việc vi phạm hợp đồng là do sự kiện bất khả kháng. Việc chứng minh thường được dựa trên cả ba yếu tố sau:

- Sự kiện xảy ra một cách khách quan: tức là sự kiện nằm ngoài ý chí chủ quan của bên vi phạm. Ví dụ: bão lụt, sóng thần, chiến tranh…

- Không lường trước được: Điều đó có nghĩa thương nhân khi kí kết và thực hiện hợp đồng không thể dự đoán trước được những sự kiện dẫn đến việc không thể thực hiện nghĩa vụ hợp đồng. Ví dụ: bạo loạn, đình công, thảm họa thiên nhiên…

- Hậu quả của sự kiện bất khả kháng không thể khắc phục mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép. Ví dụ:

Ví dụ:

- Hành vi vi phạm của một bên là hoàn toàn do lỗi của bên kia[4]

Miễn trách nhiệm cho bên vi phạm trong trường hợp này được áp dụng khi bên bị vi phạm có lỗi dẫn đến việc bên vi phạm không thể thực hiện được nghĩa vụ của mình.

Ví dụ: Bên mua (bên bị vi phạm) không thanh toán đúng hạn khoản tiền bằng 30% giá trị hợp đồng để bên bán (bên vi phạm) mua nguyên liệu và dẫn đến việc đình trệ sản xuất là nguyên nhân của việc giao hàng chậm (hành vi vi phạm của bên bán).

- Do thực hiện quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền[5]

Miễn trách nhiệm trong trường hợp này chỉ được áp dụng khi hành vi vi phạm là do thực hiện quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền mà các bên không thể biết về quyết định này vào thời điểm kí kết hợp đồng.

Ví dụ: Quyết định của UBND cấp tỉnh về việc tuyên bố vùng dịch bệnh và cấm nuôi, giết mổ, vận chuyển gia súc ra khỏi vùng dịch bệnh có thể khiến nhà cung cấp thịt gia cầm (bên bán) có cơ sở sản xuất trong vùng dịch không thể thực hiện hợp đồng với nhà phân phối thịt gia cầm (bên mua).

Tuy nhiên, để được miễn trách nhiệm bên vi phạm phải có nghĩa vụ chứng minh và phải thông báo bằng văn bản cho bên kia trong thời gian hợp lý. Nếu bên vi phạm không thông báo hoặc thông báo không kịp thời cho bên kia thì phải bồi thường thiệt hai theo quy định.


[1] Điểm a, Khoản 1, Điều 294 Luật thương mại 2005

[2] Điểm b, Khoản 1, Điều 294 Luật thương mại 2005

[3] Điều 161 BLDS 2005

[4] Điểm c, Khoản 1, Điều 294 Luật thương mại 2005

[5] Điểm d, Khoản 1, Điều 294 Luật thương mại 2005

Comments