Kiến thức

Những bài đăng về kiến thức khởi nghiệp

  • TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM Đối với các dự án khởi nghiệp kinh doanh theo hình thức sản xuất, việc tính toán giá thành cho một sản phẩm là vô cùng quan trọng. Giá thành ...
    Được đăng 02:49, 1 thg 1, 2017 bởi Tran Minh Tri
  • Các phương pháp sàn lọc và lực chọn ý tưởng khởi nghiệp Bài viết trước đã đưa ra một số cơ sở để có thể căn cứ vào đó lựa chọn ý tưởng khởi nghiệp. Tiếp theo, bài viết này xin giới ...
    Được đăng 07:32, 21 thg 9, 2016 bởi Tran Minh Tri
  • Cơ sở phân tích để sàng lọc và lựa chọn ý tưởng khởi nghiệp Như đã đề cập bài đăng trước, khởi nghiệp được hiểu là “Khởi sự kinh doanh”, là bước khởi đầu thành lập một doanh nghiệp để kinh doanh mang về ...
    Được đăng 07:26, 21 thg 9, 2016 bởi Tran Minh Tri
  • Có nên khởi nghiệp? Để có thể tự trả lời câu hỏi này, các bạn nên tham khảo hai yếu tố năng lực và động lực dưới đây. Bạn đã có đủ năng lực ...
    Được đăng 07:20, 21 thg 9, 2016 bởi Tran Minh Tri
  • KHỞI NGHIỆP LÀ GÌ? Khởi nghiệp hay Start-up là một khái niệm được đề cập rất nhiều ở Việt Nam trong thời gian gần đây. Dù vậy, hiện nay chưa có một định ...
    Được đăng 07:14, 21 thg 9, 2016 bởi Tran Minh Tri
Hiển thị bài đăng 1 - 5trong tổng số 5. Xem nội dung khác »

TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM

đăng 16:51, 27 thg 11, 2016 bởi Tran Minh Tri   [ đã cập nhật 02:49, 1 thg 1, 2017 ]

Đối với các dự án khởi nghiệp kinh doanh theo hình thức sản xuất, việc tính toán giá thành cho một sản phẩm là vô cùng quan trọng. Giá thành đơn vị, hay chi phí làm ra một sản phẩm, là cơ sở để người kinh doanh định giá mà. Nếu các bạn đã học chuyên ngày kinh tế, việc tính toán giá thành không phải làm vấn đề lớn với các bạn. Tuy nhiên, với những bạn chưa có chuyên môn về kinh tế, hay đã học nhưng cũng đã quên, những kiến thức nền tảng và những lưu ý trong việc tính giá thành cần được trang bị. Bài viết tình huống sau sẽ hữu ích cho bạn liên quan để chủ đề giá thành.

TÌNH HUỐNG

Bạn Tuấn Anh đã tham gia khóa học kỹ thuật trồng nấm Linh Chi. Sau khóa học, Tuấn Anh được một cơ sở chế biến và phân phối nấm Linh Chi đặt vấn đề bao tiêu sản phẩm với giá 400.000 đồng/kg nấm thô (vừa thu hoạch). Trong quá trình học, Tuấn Anh biết được một số thông số kỹ thuật và chi phí được thể hiện như sau:

- Chi phí xây mỗi trại nhỏ 80m2 là 80 triệu đồng, gồm cả hệ thống tưới và đo nhiệt độ, độ ẩm. Dự kiến, trại và thiết bị có thể sử dụng 5 năm.

- Mỗi trại nhỏ để 20 kệ sắt, mỗi kệ sắt cho thể đặt 1000 bịch phôi. Giá mỗi kệ sắt là 2 triệu/kệ, có thể sử dụng 5 năm

- Mỗi bịt phôi đã lan tơ mua với mức giá 5000 đồng/bịch (do mới làm nên chưa tự sản xuất phôi)

Sau khi trồng 4-5 tháng/vụ (mỗi năm tính tròn 2 vụ),

- Mỗi bịt phôi đạt có thể cho 2 đợt thu hoạch với tổng khối lượng 2 đợt là 30gram.

- Tỷ lệ đạt ước tính 80% (20% bị hư).

- Giá bao tiêu: 400.000 đồng/kg

Hãy: (1) xác định giá thành (chi phí/1 kg) và quyết định có nên trồng bán không

        (2) Ước tính Doanh thu, Chi Phí và Lợi nhuận cho 1 vụ

     Với những thông số trên, cộng với những khoản chi phí khác mà bạn nhận thấy có thể sẽ phát sinh, hãy giúp Tuấn An tính giá thành sản xuất 1 kg nấm để Tuấn Anh quyết định có nên ký hợp đồng bao tiêu với một nhà phân phối ở mức giá 400.000 đồng/kg nấm hay không? Nếu thực hiện, mỗi năm có thể thu được bao nhiêu lợi nhuận? (Lưu ý: Chỉ cần tính đơn giản trên quy mô 1 trại nhỏ như trên). 

      Đến đây, bạn khoan hãy đọc tiếp. Dừng lại, và lấy giấy viết ra tự tính theo cách của bạn. Sau đó, tham khảo, so sánh cách tính dưới đây và rút ra những kinh nghiệm cho chính bạn.


GIẢI ĐÁP TÌNH HUỐNG

Để có thể giải đáp câu hỏi trên, chúng ta lần lượt giải quyết từng nội dung sau:

CHI PHÍ

Để tránh tình trạng “lời giả - lỗ thật” trong việc dự toán lãi lỗ, việc tổng hợp chi phí phải đảm bảo tính đầu đủ. Nếu tính không hết các khoản chi phí, người khởi nghiệp có thể rơi vào tình trạng “làm hoài mà không có dư”, thậm chí “vốn tự bốc hơi”.

Về lý thuyết, để đảm bảo tính đầy đủ, người dự toán phải luôn nhớ hai khái niệm về chi phí gồm: chi phí kế toán và chi phí kinh tế. Sự khác biệt giữa hai khái niệm này đó là ẩn (chi phí cơ hội). Đó là giá trị/chi phí mà người khởi nghiệp thực tế không phải trả cho ai, nhưng cần đưa vào chi phí. Thông thường trong tính toán, các bạn trẻ hay quên các khoản chi phí này. Hãy xem hình dưới và phần phân tích kèm theo để hiểu thêm về các khái niệm thể hiện tính đầy đủ của chi phí.


Để có thể tính được giá thành, tất cả các chi phí được quy về cùng một khoảng thời gian. Ở đây, kỳ tính toán được tính cho 1 vụ (6 tháng).

Chi phí hiện (chi phí thực, phải bỏ tiền ra chi)

- Khấu hao nhà trồng và thiết bị: 8.000.000 đồng (80 triệu/10 vụ, giả định không tính giá trị thanh lý)

- Khấu hao kệ sắt: 4.000.000 đồng (40 triệu/10 vụ, giả định không tính giá trị thanh lý)

- Chi phí mua phôi: 100.000.000 đồng (20.000 bịch*5.000 đồng/bịch)

- Chi phí điện nước phát sinh: 6.000.000 đồng (giả định 1 triệu/tháng, gần bằng giả định của đọc giả)

Chi phí ẩn (chi phí cơ hội, không phải bỏ tiền ra chi nếu tự có, nhưng cần tính vì nếu không có thì phải thuê/vay)

- Giá trị công trồng và chăm sóc: 30.000.000 đồng (không trồng thì đi làm việc khác có thể kiếm được trong 6 tháng)

- Chi phí cơ hội của vốn: 6.600.000 đồng (nếu không trồng nấm, 220 triệu đầu tư ban đầu có thể đẻ lãi số tiền trên trong 6 tháng)

- Chi phí cơ hội mặt bằng: 2.000.000 đồng (nếu không làm trại nấm thì có thể cho thuê hoặc làm việc khác để có được giá trị này trong 6 tháng, dù ít nhưng cần tính để lưu ý cho các dự án khác).

Tổng chi phí (TC): 156.600.000 đồng

SẢN LƯỢNG, DOANH THU VÀ LỢI NHUẬN

Với dữ liệu đã cho, dễ dàng xác định được sản lượng của một vụ như các đọc giả đã tính.

Sản lượng (Q)  = 480 kg (20.000 bịch*0,03kg/bịch*80%), từ đó có thể xác định được doanh thu, lợi nhuận và giá thành

Doanh thu (TR) = 192.000.000 đồng (480kg*400.000 đồng/kg)

Lợi nhuận (Pr) = 192.000.000 - 156.600.000 = 35.400.000 đồng/vụ, tương đương 70.800.000 đồng/năm

Giá thành, hay chi phí trung bình (AC) = TC/Q = 156.600.000/480 = 326.250 đồng/kg

Như vậy, đến đây đã có đáp án theo yêu cầu, cụ thể lợi nhuận đạt 70,8 triệu/năm và giá thành 326.250 đồng/kg. Mức giá này là cơ sở ra quyết định, nếu giá bao tiêu cao hơn con số này thì lãi, ngược lại thấp hơn thì lỗ, còn nếu đúng bằng thì hòa vốn. Dĩ nhiên kết luận này chỉ đúng khi tỷ lệ hao hụt không đổi, trồng hết công suất và các định mức chi phí như được giả định như trên.

Giả sử Tuấn Anh không đủ 100 triệu đủ mua đủ 20.000 bịch phôi mà chỉ đủ tiền mua 10.000 bịch kết quả sẽ ra sao? Bài viết này tiếp tục thảo luận và phân tích thêm về sản lượng hòa vốn để giải đáp câu hỏi trên

SẢN LƯỢNG HÒA VỐN

Để tìm câu trả lời cho câu hỏi trên, việc xác định sản lượng hòa vốn là cần thiết. Để làm được điều này, trước tiên phải phân loại chi phí theo 2 nhóm định phí và biến phí.   Theo lý thuyết, định phí là chi phí không đổi khi sản lượng thay đổi và biến phí là chi phí thay đổi khi sản lượng thay đổi. Từ những thông tin được cho và giả định như trên, các chi phí được phân nhóm như sau:

Định phí (FC-fixed costs) (dù trồng ít hay trồng nhiều phải tốn vì đã đầu tư rồi hoặc phải bỏ ra)

- Khấu hao: 12.000.000 đồng

- Chi phí điện nước: 6.000.000 đồng

- Công lao động: 30.000.000 đồng

- Sử dụng vốn: 6.600.000 đồng

- Sử dụng đất: 2.000.000 đồng

Tổng định phí (TFC): 56.600.000 đồng

Định phí trung bình (AFC) = 56.600.000/480 = 118.000 đồng/kg

Biến phí (VC – variable costs) (trồng nhiều tốn nhiều, trồng ít tốn ít)

Tổng biến phí (TVC): 100.000.000 đồng (20.000 bịch*5.000 đồng/bịch)

Biến phí trung bình (AVC): = 100.000.000/480 = 208.000 đồng/kg

Các thông số trên được khái quát hóa thành hàm số Tổng chi phí (TC) như sau:

TC = TFC + TVC = TFC + AVC*Q

TC = 56.600.000 + 208.000*Q

Doanh thu

Doanh thu (TR): 400.000 *Q

Sản lượng hòa vốn

Người trồng đạt được hòa vốn khi Tổng doanh thu bằng Tổng chi phí, hay

TR = TC

ó 400.000*Q = 56.600.000 + 208.000*Q

=> Q = 295,74 kg, tương ứng số bịch phôi = 295,74*20.000/480 = 12.283 bịch.

Như vậy, nếu người trồng mua 12.283 bịch phôi trồng với các định mức như giả định và bán với giá 400.000 đồng/kg như trên thì sẽ hòa vốn. Khi đó, sản lượng đạt 295,74 kg và doanh thu cũng như chi phí đều khoảng 118 triệu. Nếu trồng nhiều hơn mức sản lượng này thì sẽ lãi và ít hơn thì sẽ lỗ. Từ kết luận này, nếu Tuấn Anh chỉ đủ tiền mua 10.000 bịch thì chắc chắn bị lỗ rồi.


Một câu hỏi nữa có thể phát sinh là nếu Tuấn Anh mua 15.000 bịch thì lợi nhuận đạt được là bao nhiêu? Khi khái quá hóa bài toán trên thành phương trình thì việc này trở nên dễ dàng.

Cụ thể, với lượng phôi trên, sản lượng ước tính = 15.000*0,03*0,8 = 360kg

Từ công thức được khái quát hóa: Lợi nhuận (Pr) = Doanh thu (TR) – Chi phí (TC)

Hay Pr = 400.000 *Q – (56.600.000 +208.000*Q), thế Q = 360 vào phương trình

ð  Pr  = 12.520.000 đồng

Như vậy, nếu người trồng chỉ đủ tiền đầu tư mua 15.000 bịch phôi thì lợi nhuận mang lại vào khoảng 12.520.000 đồng/vụ, thấp hơn nhiều so với con số lợi nhuận 35.400.000 đồng/vụ nếu trồng hết công suất là 20.000 bịch. Lý do lợi nhuận giảm nhiều là vì chi phí cố định trung bình/sản phẩm (AFC) cao khi sản lượng thấp. Phần phân tích này đưa ra một lưu ý rằng: nếu đã đầu tư cố định ban đầu rồi, việc trồng quá ít có thể dẫn đến lỗ lã hoặc lãi ít. Lợi thế theo quy mô thể hiện ở đây.

TỶ LỆ HAO HỤT HÒA VỐN

Thêm một câu hỏi nữa mà Tuấn Anh và các bạn có thể quan tâm, đó là tỷ lệ hao hụt bao nhiêu, hay tỷ lệ nấm đạt bao nhiêu % thì hòa vốn? Đặt r là tỷ lệ nấm đạt (cho ra sản phẩm, dữ liệu ban đầu là 0,8 hay 80%), đáp án như sau.

Tổng chi phí không đổi: 156.600.000 đồng

Doanh thu (TR) = P*Q = 400.000 *20.000*0,03*r = 240.000.000*r

Hòa vốn khi TR = TC

240.000.000*r = 156.600.000

=> r =0,6525, tương ứng 65,25%.

Vậy, với số liệu giả định về chi phí và giá bán không đổi, Tuấn Anh chỉ đạt lợi nhuận khi tỷ lệ cho ra nấm của phôi phải từ 65,25% trở lên, hay nói khác đi, tỷ lệ hao hụt không được quá 34,75%. Nếu hao hụt trên con số này chắc chắc sẽ bị lỗ. Từ đó, việc đảm bảo yêu cầu kỹ thuật để giảm tỷ lệ hao hụt là cần thiết.

Như vậy, với số liệu đã cho và giả định thêm, kết quả bài toán trên có thể được tổng hợp và một số khuyến cáo được đưa ra như sau:

-          Lợi nhuận mỗi vụ đạt 35,4 triệu đồng/vụ tại mức sản lượng 480kg. Nếu Tuấn Anh dùng nguồn lực sẵn có thì có thể có thêm thu nhập 38,6 triệu từ tiền sử dụng đất (2 triệu), công lao động (30 triệu) và chi phí cơ hội của vốn (6,6 triệu).

-          Giá thành mỗi kg là 326,250 đồng/kg, có thể ký hợp đồng bao tiêu với giá 400.000 đồng. Nếu người mua ra giá thấp hơn mức giá này thì không làm.

-          Cần trồng trên 12.283 bịch phôi trở lên để có được lợi nhuận, tương ứng với sản lượng tối thiểu là 295,74kg. Trồng càng ít, giá thành càng cao do định phí trung bình lớn. Do vậy, cần làm hết công suất của nhà trồng.

-          Cần đảm bảo tỷ lệ hao hụt dưới 35% thì mới có lãi.

Tóm lại, dù bài toán này đơn giản nhưng việc tính đúng, tính đủ và phân tích kỹ các tình huống trên là cần thiết cho Tuấn Anh nói riêng và các bạn trẻ khởi nghiệp nói chung. Mọi thiếu sót hay sai sót trong việc tính toán có thể dẫn đến kết quả dự toán sai, và hậu quả có thể là “làm vất vả mà chẳng được gì”.

Chúc Tuấn Anh và các bạn thành công!

 

Trần Minh Trí (28/11/2016)

Các phương pháp sàn lọc và lực chọn ý tưởng khởi nghiệp

đăng 07:32, 21 thg 9, 2016 bởi Tran Minh Tri   [ đã cập nhật 07:32, 21 thg 9, 2016 ]

Bài viết trước đã đưa ra một số cơ sở để có thể căn cứ vào đó lựa chọn ý tưởng khởi nghiệp. Tiếp theo, bài viết này xin giới thiệu các bạn một số phương pháp để phân tích các cơ sở ấy nhằm sàng lọc và lựa chọn ra ý tưởng tốt nhất trong nhiều ý tưởng để khởi nghiệp.

Phương pháp so sánh không trọng số

Đây là phương pháp sàng lọc ban đầu, để loại bớt những ý tưởng không phù hợp. Thực hiện phương pháp này, bạn thực hiện các bước sau:

- Bước 1: Lập danh sách tất cả các ý tưởng khởi nghiệp mà bạn có. Nhập thành các hàng trong bảng tính Excel, mỗi ý tưởng 1 hàng.

- Bước 2: Lập danh sách các yếu tố làm cơ sở quyết định như 12 yếu tố được thể hiện ở bài trước. Bạn có thể thêm vào nếu thấy có yếu tố khác cũng quan trọng hoặc bỏ bớt nếu thấy một yếu tố nào đó không quan trọng hoặc không có sự khác biệt về yếu tố đó giữa các ý tưởng. Nhập mỗi yếu tố vào một cột trong bảng tính Excel, như trong bảng dưới đây


- Bước 3: Cho điểm mỗi ý tưởng theo thang điểm 10 từng yếu tố. Ý tưởng nào có yếu tố tác động thuận lợi hơn thì cho điểm cao hơn.

- Bước 4: Cộng điểm và lựa chọn. Cộng điểm theo chiều ngang để xác định những ý tưởng có điểm số cao (4-5 ý tưởng) để thực hiện phương pháp tiếp theo. Cột tổng điểm trên chỉ là ví dụ về kết quả, xác định được 4 ý tưởng có điểm cao nhất.

Phương pháp so sánh có trọng số

Đây là phương pháp sàng lọc vi mô, để lựa chọn ý tưởng tốt nhất. Thực hiện phương pháp này, bạn thực hiện các bước sau:

- Bước 1: Lập lại danh sách rút gọn các ý tưởng từ phương pháp trên, nên để 4-5 ý tưởng.

- Bước 2: Chọn lọc lại những yếu tố quan trọng, loại bỏ những yếu tố ít quan trọng hoặc không có sự khác biệt lớn giữa những ý tưởng đã rút gọn. Sau đó, lập bảng như sau:


Giải thích: Trong bảng trên,

- Ý tưởng 2, 4 , 8, và 9: là những ý tưởng đã rút gọn từ phương pháp trên

- Thị trường, nguyên liệu, tài chính, kỹ năng, chính sách: là những yếu tố cơ sở quyết định được rút gọn (có thể chọn khác hoặc thêm bớt tùy vào các ý tưởng trên).

- W: là trọng số. Mỗi ý tưởng có Tổng trọng số (Tổng W) là 100, được phân bổ vào từng yếu tố sao cho cộng lại trọng số từng yếu tố là 100.

- R: là điểm xếp hạng, được tính theo thang điểm 5 (thuận lợi/tốt nhất được nhận điểm 5, giảm dần tùy mức độ, 1 là số điểm cho trường hợp yếu tố bất lợi/xấu nhất)

- WS: là tích số giữa trọng số và điểm xếp hạng (WS=R*W)

- TWS: là tổng của các WS

- Bước 3: Xác định tầm quan trọng (cột W), cho điểm xếp hạng (cột R) cho từng yếu tố ở mỗi ý tưởng.

- Bước 4: Tính toán các giá trị WS, TWS và lựa chọn ý tưởng có điểm TWS cao nhất.

Phương pháp ma trận SWOT

Đây là công cụ hữu hiệu dành cho các nhà hoạch định chiến lược cho các doanh nghiệp. Kiến thức về SWOT được thể hiện trong rất nhiều môn học trong chuyên ngành quản trị kinh doanh nói riêng và kinh tế nói chung. Các bạn có thể tự tìm đọc. Vận dụng trong trường hợp này, ma trận SWOT có thể được sử dụng để mô tả chi tiết các cơ sở quyết định cho một và một vài ý tưởng tốt nhất, để làm nền tảng chắc chắn cho quyết định cuối cùng. Các bước được thực hiện như sau:

- Bước 1: Chọn một ý tưởng kinh doanh cho mỗi bảng phân tích SWOT

- Bước 2: Nhận diện và phân loại, định vị từng yếu tố vào một trong 4 ô dưới đây. Các bạn cũng có thể bổ sung thêm nhiều yếu tố khác.


- Bước 3: Nhìn lại ý tưởng kinh doanh của mình với những điểm mạnh, điểm yếu hiện rõ bên trong và những cơ hội, thách thức thể hiện từ bên ngoài. Đưa ra quyết định cuối cùng, hoặc có thể so sánh với 1-2 bảng phân tích SWOT trên các ý tưởng khác để đưa ra quyết định.

Trong kinh doanh, SWOT còn được sử dụng phân tích sâu hơn, kết hợp 2 yếu tố để đưa ra chiến lược kinh doanh. Dù vậy, đối với người khởi nghiệp, đến đây cũng đủ để làm cơ sở quyết định lựa chọn ý tưởng.

Cuối cùng, các phương pháp sàng lọc được trình bày ở trên là cơ sở các bạn trẻ khởi nghiệp đưa ra quyết định lựa chọn. Các bạn có thể vận dụng các phương pháp khác mà các bạn cho là phù hợp, sao cho các bạn có được ý tưởng kinh doanh tốt nhất. Khi đạt được điều đó, bạn sẽ có nhiều động lực hơn để thực hiện ước mơ của mình.

Chúc các bạn thành công!

Trần Minh Trí (1-9-2016)

Cơ sở phân tích để sàng lọc và lựa chọn ý tưởng khởi nghiệp

đăng 07:26, 21 thg 9, 2016 bởi Tran Minh Tri

Như đã đề cập bài đăng trước, khởi nghiệp được hiểu là “Khởi sự kinh doanh”, là bước khởi đầu thành lập một doanh nghiệp để kinh doanh mang về lợi nhuận. Theo cách định nghĩa này, khởi nghiệp không giới hạn ở bất kỳ loại hình kinh doanh gì, cũng không giới hạn ở lĩnh vực kinh doanh nào và dành cho mọi quy mô hoạt động. Do đó, với một người bắt đầu khởi nghiệp, có thể có vô số ý tưởng kinh doanh. Vậy làm nào để lựa chọn một ý tưởng kinh doanh tốt nhất?

Câu hỏi này có lẽ là thắc mắc của nhiều bạn trẻ đang theo đuổi con đường khởi nghiệp. Bài viết dưới đây, dựa trên những kiến thức về quản trị kinh doanh và quan điểm cá nhân của người viết, sẽ đưa ra một số gợi ý cho các bạn trẻ để có cơ sở phân tích, sàng lọc và quyết định lựa chọn ý tưởng tốt nhất cho dự án khởi nghiệp.

Đối với người mới bắt đầu khởi nghiệp, các nguồn lực như vốn, lao động, đất đai… thường có hạn. Do vậy, người khởi nghiệp không thể đồng thời thực hiện nhiều ý tưởng kinh doanh cùng một lúc. Mặt khác, theo các chuyên gia và những người khởi nghiệp thành công, việc tập trung triển khai chỉ một ý tưởng trong giai đoạn đầu giúp nâng cao khả năng thành công. Vì thế, việc lựa chọn một ý tưởng tốt nhất trong nhiều ý tưởng mà người khởi nghiệp đang có đóng vai tròn quan trọng. Cơ sở nào để đưa ra quyết định lựa chọn?

Có rất nhiều cơ sở để dựa vào đó người khởi nghiệp lựa chọn ý tưởng tốt nhất. Kiến thức về môi trường kinh doanh trong các tài liệu, sách về quản trị chiến lược, phân tích kinh doanh hay marketing… cung cấp khá nhiều cơ sở để ra quyết định. Đối với người khởi nghiệp, có thể tham khảo các yếu tố như được thể hiện trong hình dưới đây


a) Yếu tố bên trong

- Đam mê bản thân: Đây là yếu tố quan trọng có thể dắt người khởi nghiệp đi đến đích, bằng tính kiên nhẫn và lòng quyết tâm. Đam mê giúp người khởi nghiệp có thể vượt qua những khó khăn, trở ngại để đạt đến kết quả mong muốn. Ví dụ về niềm đam mê và quyết tâm sáng tạo máy gọt khoai mì của ông Nguyễn Linh dù phải chấp nhận “mất vợ” là một minh chứng cho yếu tố này. Tuy quan trọng, nhưng cũng cần cẩn thận vì nếu quá đam mê mà không xem xét các yếu tố khác thì có thể sẽ bị đánh đổi lớn, thậm chí rơi vào tình trạng “đâm đầu vào tường”.

- Năng lực tổ chức quản lý: Như được đề cập ở phần giải đáp tình huống 1, năng lực thể hiện sự kết hợp 3 yếu tố kiến thức, kỹ năng và thái độ. Năng lực tổ chức quản lý cũng đòi hỏi 3 yếu tố này. Với các bạn trẻ mới khởi nghiệp, mỗi người có tố chất và năng lực khác nhau. Có những người có năng lực chuyên môn rất cao về kỹ thuật nhưng yếu về năng lực kinh doanh và ngược lại. Do vậy, tùy vào sở trường và sở đoản của bản thân mà người khởi nghiệp có thể căn cứ vào đó để lựa chọn. Đây là một trong những yếu tố quyết định đến sự thành bại. Do vậy, đòi hỏi người khởi nghiệp cần không ngừng nâng cao năng lực, bổ sung những tố chất còn thiếu đối với một doanh nhân thành đạt.

- Khả năng đáp ứng tài chính: Có thể nói hiện nay có 3 loại hình kinh doanh chính phân theo hoạt động, đó là sản xuất, thương mại và dịch vụ. Mỗi loại hình có nhu cầu về vốn khác nhau. Mặt khác, trong mỗi loại hình, các lĩnh vực kinh doanh khác nhau cũng đòi hỏi khác nhau về nguồn vốn. Người khởi nghiệp cũng cần cân nhắc yếu tố này để ra quyết định, để tránh trường hợp phải luôn đối phó với vấn đề thiếu vốn và tránh rơi vào cảnh “chúa chổm”, đến mức không có khả năng trả và từ bỏ con đường khởi nghiệp sau một lần thất bại. Do thiếu thốn nhiều thứ, có lẽ người khởi nghiệp nên bắt đầu bằng một ý tưởng cần ít vốn, để khi thành công thì có thể phát triển một cách bền vững. Nếu lỡ thất bại thì còn có thể gượng dậy.

- Khả năng kiểm soát công nghệ sản xuất: Có lần một bản trẻ nhờ tư vấn lập dự án sản xuất gạch tái chế từ vỏ chai. Đây là ý tưởng hay và có ý nghĩa. Tuy nhiên, khi được hỏi “Bạn có nắm được công nghệ sản xuất chưa?” Câu trả lời là “Chưa, em xem công nghệ trên mạng từ Nhật?”. Lời từ vấn: “Hãy nắm bắt công nghệ hoặc mua công nghệ rồi mới có thể lập dự án”. Rõ ràng, không biết công nghệ thì không thể triển khai được. Công nghệ liên quan đến loại hình kinh doanh sản xuất. Suy rộng ra, nắm rõ phương thức kinh doanh cũng có thể xem là “công nghệ” đối với loại hình kinh doanh thương mại và dịch vụ.

b) Yếu tố bên ngoài

Bên cạnh các yếu tố bên trong ở trên, các yếu tố bên ngoài cũng ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh, vì thế cũng được xem là cơ sở để lựa chọn ý tưởng khởi nghiệp.

- Tự nhiên: Dù không phải luôn tác động, nhưng yếu tố này rất cần xem xét vì đây là một yếu tố hay dẫn đến rủi ro, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất hay kinh doanh sản phẩm liên quan nông nghiệp. Mất mùa hay thiếu nguồn cung ứng nguyên liệu đầu vào do mất mùa sẽ ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh. Các cây trồng vật nuôi ngoài chịu tác động của yếu tố ngoại sinh như thời tiết, khí hậu, đất đai, thiên tai… còn chịu tác động bởi yếu tố nội sinh mà quan trọng nhất đó là dịch bệnh.

- Chính sách pháp luật: nếu ý tưởng kinh doanh của người khởi nghiệp rơi vào các lĩnh vực mà các chính sách nhà nước quan tâm hỗ trợ thì đây là một lợi thế. Lợi thế này có thể đến từ sự đảm bảo về hành lang pháp lý để hoạt động, khả năng tiếp cận vốn ưu đãi, chính sách ưu đãi về thuế… và thậm chí có thể có cả sự hỗ trợ về tư vấn kỹ thuật. Ngược lại, lĩnh vực kinh doanh nào mà pháp luật cấm hoặc định hướng chính sách của nhà nước đang thu hẹp có thể sẽ mang đến rủi ro cho người khởi nghiệp.

- Môi trường công nghệ: Công nghệ luôn luôn thay đổi, đến mức có thể gọi là “chóng mặt”. Do vậy, nếu không để ý yếu tố này thì người khởi nghiệp có thể sẽ rơi vào tình trạng “phát minh chiếc xe đạp”, nghĩa là làm ra cái mà người khác đã làm rồi.

- Môi trường hội nhập quốc tế: Yếu tố này ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh Việt Nam gia nhập ngày càng sâu rộng vào sân chơi chung của thế giới về kinh tế, cụ thể gần đây nhất là sự kiện Việt Nam gia nhập Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và Cộng đồng kinh tế Asian (AEC). Các mặt hàng nào Việt Nam có lợi thế và đang xuất khẩu thì sẽ có cơ hội lớn, và ngược lại hãy cẩn thận các dự án mà sản phẩm là những mặt hàng Việt Nam đang nhập khẩu. Khi hàng rào thuế quan dần xóa bỏ, hàng ngoại thay thế sẽ có thể tràn vào giết chết sản phẩm của người khởi nghiệp.

- Nguồn nguyên liệu: Tính sẵn có của nguồn nguyên liệu, nguồn hàng… thường khác nhau ở mỗi loại hình và lĩnh vực kinh doanh. Trở lại với ý tưởng của bạn Tuấn Anh về ý tưởng chế biến nông sản giá rẻ. Bạn Tuấn Anh sẽ làm gì với nhà máy chế biến khi nguyên liệu không còn rẻ nữa? Đối với các dự án kinh doanh nông sản rất cần lưu ý điều này, tính thời vụ của một số nông sản có thể dẫn đến sự thiếu hụt về nguyên liệu, và vì thế ảnh hưởng đến kết quả sản xuất. Một bạn trẻ đã từng có ý tưởng sản xuất rượu từ quả điều (đào lộn hột) nhưng gặp khó khăn về tính thời vụ vì mỗi năm điều thu hoạch chỉ một lần.

- Quy mô thị trường, khách hàng: Có những ý tưởng cung cấp sản phẩm dịch vụ chẳng những ở khắp cả nước Việt Nam mà có thể mở rộng ra toàn thế giới. Tuy nhiên, cũng có những dự án hay kế hoạch kinh doanh mà sản phẩm dịch vụ của nó chỉ quanh quẩn trong một khu vực, một cộng đồng dân cư. Đây là yếu tố cần cân nhắc, đặc biệt đối với các bạn trẻ có hoài bảo lớn.

- Đối thủ cạnh tranh: Một sản phẩm nào đó có thể được phân nhóm vào một trong 3 thị trường phân sau theo mức độ cạnh tranh gồm: (1) thị trường cạnh tranh hoàn hảo với vô số đối thủ cạnh tranh kinh doanh sản phẩm cùng loại, (2) thị trường cạnh tranh không hoàn hảo với một số người cạnh tranh nhất định kinh doanh mặt hàng giống hoặc na ná nhau, và (3) thị trường độc quyền nơi không đối thủ cạnh tranh sản phẩm cùng loại. Tùy vào sản phẩm của ý tưởng dự án thuộc nhóm nào mà có quyết định và chính sách phù hợp. Dù nói chung là vậy, nhưng với người khởi nghiệp rất cần yếu tố mới lạ. Nếu không có mới về sản phẩm thì phải có tính mới về phương thức kinh doanh.

- Sản phẩm thay thế: Nếu ý tưởng dự án đưa ra một sản phẩm dịch vụ rất cần thiết và không có sản phẩm khác thay thế thì khả năng thành công rất cao, do khách hàng cần và không có lựa chọn khác nên sản phẩm có thể tiêu thụ được nhiều với giá cao. Ngược lại, nếu có quá nhiều hàng na ná và thay thế được sản phẩm của dự án khởi nghiệp, thì việc tiêu thụ với giá cao vô cùng khó khăn. Tuy vậy, ở khía cạnh này, nếu dự án khởi nghiệp có giải pháp giảm giá thành sản xuất, cạnh tranh trực tiếp với hàng hóa thay thế thì cũng có cơ hội thành công qua việc lấy thị phần của thị trường các sản phẩm thay thế ấy.

Trên đây là một số yếu tố mà người khởi nghiệp có thể tham khảo để ra quyết định. Tuy vậy, sẽ rất khó lựa chọn với 12 yếu tố trên và nhiều ý tưởng dự án. Vậy có phương pháp nào hỗ trợ? Bài viết tiếp theo sẽ giới thiệu một số phương pháp để sàng lọc và lựa chọn ý tưởng tốt nhất.

Trần Minh Trí (ngày 31/8/2016)

Có nên khởi nghiệp?

đăng 07:19, 21 thg 9, 2016 bởi Tran Minh Tri   [ đã cập nhật 07:20, 21 thg 9, 2016 ]

Để có thể tự trả lời câu hỏi này, các bạn nên tham khảo hai yếu tố năng lực và động lực dưới đây. Bạn đã có đủ năng lực và động lực?

Năng lực

Có rất nhiều tiêu chí để đo lường năng lực của một doanh nhân, vị trí mà bạn hướng tới khi bắt đầu khởi nghiệp.

Về kiến thức tổng quát, các bạn cần trang bị nền tảng kiến thức cơ bản về nghiên cứu thị trường, tổ chức sản xuất, quản trị nhân sự, quản lý tài chính và cả hiểu biết về pháp luật. Nếu bạn không đủ các yếu tố này thì cũng không quá lo vì bạn có thể hợp tác hay tuyển dụng những người có chuyên môn sâu, sẽ được thảo luận thêm trong chuyên đề sau.

Hướng tiếp cận giáo dục hiện đại cũng đưa ra gợi ý quan trọng cho bạn liên quan đến năng lực. Theo đó, để thành công bạn cần hội đủ 3 yếu tố kiến thức (knowledge), kỹ năng (skills) và thái độ (attitude). Hội tụ cả ba yếu tố này là một nền tảng tốt cho sự thành công của các bạn.


Ngoài ra, việc tham khảo vô số bài viết hiện có về “tố chất của doanh nhân” cũng có thể giúp bạn dần hoàn thiện mình để có thể trở thành doanh nhân thành đạt. Dù có rất nhiều yếu tố khác nhau, việc tham khảo thêm 5 tố chất doanh nhân từ một kết quả nghiên cứu cũng hữu ích cho bạn. Năm tố chất đó gồm: (1) kiên định, (2) chịu mạo hiểm, (3) tìm kiếm cơ hội, (4) gắn bó công việc, và (5) đòi hỏi cao về chất lượng và hiệu quả công việc.

Tóm lại, có rất nhiều, rất rất nhiều thông tin để bạn tham khảo để nâng cao năng lực của mình. Nhưng cơ bản nhất, bạn cần nhớ 4 tiêu chí được thể hiện qua cụm từ vui dễ nhớ “Trí – Phải – Nhẫn – Tâm”.

Trí: thể hiện qua tài trí của bạn. Đây là cái có được nhờ vào việc tiếp thu kiến thức và rèn luyện những kỹ năng. Có tài trí mới có thể vận hành tốt doanh nghiệp. Đây là yếu tố đóng vai trò đầu tàu, kéo cả sự nghiệp của bạn.

Phải: đó là khả năng minh định của bạn, khả năng nhận biết “điều phải – điều trái”, “cái đúng - cái sai”. Để có được điều này, bạn phải hiểu biết về pháp luật, đồng thời phải nắm rõ những quy tắc, quy ước và chuẩn mực xã hội. Yếu tố này giúp bạn giảm thiểu rủi ro.

Nhẫn: đây là yếu tố quan trọng đối với người khởi nghiệp vì khởi nghiệp là không dễ. Đa số những người thành công rực rỡ ngày nay đã trải qua nhiều thất bại cay đắng trong thời kỳ đầu khởi nghiệp.

Tâm: để phát triển doanh nghiệp một cách bền vững, đây là một yếu tố cực kỳ quan trọng. Nếu bạn có cái tâm, chắc chắn bạn luôn mong muốn đóng góp những gì tốt đẹp cho xã hội và không muốn làm hại ai trong việc kinh doanh của mình. Tâm từ tim, thể hiện tình thương yêu mọi người và vì thế mọi người sẽ yêu thương ủng hộ bạn.

Động lực

Bên cạnh năng lực, động lực là yếu tố quan trọng để giúp bạn có thể kiên trì đi đến đích. Để có được động lực, động cơ mạnh để khởi nghiệp, bạn cần phải xác định đích đến là gì? Hay nói cách khác, mục đích sống của bạn là gì? Nếu không các định được mục đích, mục tiêu bạn sẽ không đủ động lực để lập kế hoạch, không đủ động lực để hành động và không kiên trì lúc gặp khó khăn.

Động lực khởi nghiệp sẽ rất mạnh khi bạn có mục tiêu, hoài bão lớn. Ngoài mục tiêu đáp ứng nhu cầu cá nhân, bạn cần hướng mục tiêu xa hơn, chẳng những lo cho gia đình mà còn đóng góp cho xã hội, thậm chí cả việc mang sứ mạng đem lại giá trị lợi ích cho nhân loại.

Với cá nhân, khởi nghiệp thành công có thể giúp bạn có được sự đầy đủ về đời sống vật chất và tự do về tài chính mà công việc làm ăn lương khó thể có được. Quan trọng hơn, sự thành công trong kinh doanh chân chính có thể giúp bạn đạt được 3 cấp nhu cầu cao nhất trong Tháp nhu cầu của Maslow (hỏi giáo sư Google thêm nếu bạn chưa biết), mà những người được thỏa mãn nhu cầu vật chất có thể không có được dù rất giàu có. Ba nhu cầu đó là nhu cầu được giao lưu tình cảm qua các mỗi quan hệ, được kính trọng và được thể hiện giá trị của bản thân. 

Với gia đình, nếu bạn thành đạt trong kinh doanh, ngoài việc khiến cha mẹ hãnh diện và bạn chăm lo cuộc sống tốt hơn cho đấng sinh thành, bạn còn có thể giúp đỡ những người thân khác qua việc cung cấp việc làm tốt cho họ hoặc nâng đỡ để họ thành công như bạn. Tôi đã bắt gặp được ánh mắt vô cùng hãnh diện của người cha “nông dân” của một người bạn học “doanh nhân” trong dịp tất niên ở một doanh nghiệp chuyên sản xuất nệm xuất khẩu, nơi mà tất cả các anh chị em tham gia vào công tác quản lý doanh nghiệp. Bạn có muốn được như thế?

Với xã hội, kinh doanh tốt, bạn sẽ đóng góp nhiều hơn cho xã hội. Ngoài việc đóng nhiều thuế cho ngân sách, qua đó góp phần chăm lo xã hội, doanh nghiệp của bạn dù ít hay nhiều cũng góp phần giải quyết việc làm cho một lực lượng lao động đang rất cần công việc. Hơn nữa, nếu bạn tư duy về thực trạng: “Ngày xưa kinh tế Việt Nam và Hàn Quốc gần như nhau, ngày nay số người lao động của Việt Nam làm ở Hàn Quốc cũng gần tương đồng với số người Hàn Quốc làm ở Việt Nam nhưng khác về vị thế” thì có thể bạn có nhiều động lực hơn.

Cuối cùng, mang lại giá trị lợi ích mới cho nhân loại cũng là một động lực, hoài bão lớn mà bạn có thể mạnh dạn nghĩ đến. Hiện một số bạn trẻ trong cộng đồng Start-up Việt Nam cũng đang hướng tới điều này. Nếu vì lợi ích trước mắt mà từ bỏ sứ mạng kết nối mọi người trên thế giới, có lẽ Mark Zuckerberg đã bán Facebook cho Yahoo với giá 1 tỷ USD khi Facebook còn là một trang có rất ít người tham gia. Vì niềm tin vào sứ mệnh sắp xếp lại hệ thống dữ liệu thế giới, Larry Page và Sergey Brin đã từ chối lời đề nghị trị giá 1 tỷ USD của Yahoo, để rồi tạo nên một đế chế trị giá 350 tỷ USD. Họ làm được, bạn có tin là người Việt có thể làm được điều gì đó cho nhân loại? Yêu cầu luôn nói “Tôi là nhà vô địch Olympic” của HLV Nguyễn Thị Nhung cho VĐV Hoàng Xuân Vinh ở mỗi buổi tập là yếu tố mang lại niềm tin và động lực cho VĐV này để mang về 1 HCV và 1 HCB cho đoàn thể thao Việt Nam tại Olympic Rio 2016. Sứ mạng là quan trọng và niềm tin để đạt được có lẽ quan trọng hơn.

Từ những nhận định trên, nếu bạn hướng đến tất cả các mục tiêu từ cá nhân, đến gia đình, xã hội và cả nhân loại thì có lẽ bạn sẽ có động lực mạnh mẽ để khởi nghiệp. Tuy nhiên, có một điều cần lưu ý với các bạn rằng: nếu bạn chỉ hướng đến mục tiêu lợi nhuận trong giai đoạn khởi nghiệp thì có lẽ con đường này không dành cho bạn. Bởi lẽ, lợi nhuận của ông chủ ngay giai đoạn đầu khó có thể tạo ra và duy trì một đội ngũ (team) tràn đầy tâm và nhiệt huyết. Lợi nhuận càng lớn của người chủ cũng có thể làm giảm lượng khách hàng trung thành… Và điều lưu ý trên cũng là lời khuyên của nhiều doanh nhân thành đạt dành cho các bạn trẻ khởi nghiệp.

Tóm lại, bài tổng hợp và thảo luận này nhằm mục tiêu cung cấp thêm thông tin cho các bạn để đi đến quyết định. Việc có nên chọn con đường khởi nghiệp hay không phụ thuộc vào sự chuẩn bị của các bạn đến đâu về động lực và năng lực. Nếu bạn có động lực đủ mạnh nhưng chưa lập kế hoạch, hãy tiếp tục theo dõi các bài đăng tiếp theo để các bạn biết cách sàng lọc ý tưởng và lập một bản kế hoạch kinh doanh. Trong quá trình này, bạn hãy tìm hiểu học hỏi thêm và rèn luyện những kỹ năng để có được những tố chất cần thiết của một người chủ doanh nghiệp. Một khi bạn tự tin về năng lực của mình, có động lực đủ mạnh và có một bản kế hoạch trong tay, bạn có thể bắt đầu.

Thay cho lời kết, xin được chia sẻ một câu rằng:

“Tương lai Việt Nam không nằm trong tay những người đi tìm việc làm, mà nằm trong tay những người tạo ra việc làm cho xã hội”.

Nếu bạn tán thành với nhận định trên, bạn hãy chuẩn bị thật kỹ năng lực và động lực để biến những điều “dám nghĩ” thành những điều “dám làm”. Khởi nghiệp thành công, bạn đóng góp rất nhiều điều cho gia đình và xã hội.

Trần Minh Trí (30-8-2016)

KHỞI NGHIỆP LÀ GÌ?

đăng 07:14, 21 thg 9, 2016 bởi Tran Minh Tri   [ đã cập nhật 07:14, 21 thg 9, 2016 ]

Khởi nghiệp hay Start-up là một khái niệm được đề cập rất nhiều ở Việt Nam trong thời gian gần đây. Dù vậy, hiện nay chưa có một định nghĩa nào được công nhận chính thức ở Việt Nam cũng như trên thế giới.

Theo tài liệu nước ngoài, Start-up, hay “khởi nghiệp”, được hiểu là bước khởi đầu của một doanh nghiệp. Ở Việt Nam, khởi nghiệp được hiểu theo phổ khá rộng, từ nghĩa rất hẹp cho đến nghĩa rộng.

Theo nghĩa hẹp, khởi nghiệp là sự sáng tạo ra công nghệ mới dựa trên nền tảng phát triển của công nghệ thông tin. Đây là cách hiểu thường thấy ở “dân công nghệ”. Các start-up thành công theo cách hiểu này có thể kể đến như: Facebook, Youtube, Uber hay kể cả Flapy Birth của Nguyễn Hà Đông. Dù không có gì sai, nhưng cách hiểu này còn hạn chế. Nếu định nghĩa là như vậy thì không có cơ hội khởi nghiệp cho các bạn không biết về công nghệ thông tin.

Theo nghĩa rộng, khởi nghiệp là sự bắt đầu của một nghề nghiệp, tạo nền tảng cho một sự nghiệp. Từ góc nhìn này, những người bắt đầu làm việc ăn lương cho cơ quan nhà nước, làm thuê cho các doanh nghiệp cũng là người khởi nghiệp. Dù hội đủ hai yếu tố gồm: “khởi” thể hiện sự bắt đầu và “nghiệp” trong nghề nghiệp, nhưng định nghĩa này có lẽ không nhận được sự tán đồng của đa số. Nếu khởi nghiệp là thế thì hầu hết các bạn trẻ đều là người khởi nghiệp và có lẽ sẽ không có các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp của nhà nước và của các tổ chức sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp.



Vậy hiểu khởi nghiệp như thế nào là hợp lý?

Tổng hợp các định nghĩa trên và các thông tin liên quan, khởi nghiệp có thể được hiểu: “là bước khởi đầu hình thành một doanh nghiệp”. Theo quan điểm cá nhân của người viết, khởi nghiệp ra làm 2 giai đoạn: tiền khởi nghiệp và khởi nghiệp.

Giai đoạn tiền khởi nghiệp: là giai đoạn đầu tiên thể hiện qua việc lập kế hoạch kinh doanh. Trong giai đoạn này, người khởi nghiệp cần trải qua các bước: (1) hình thành, sàng lọc và phát triển ý tưởng kinh doanh, (2) thử nghiệm và hoàn thiện công nghệ tạo ra sản phẩm dịch vụ, (3) lên kế hoạch huy động vốn, (4) xây dựng cơ cấu tổ chức, (5) lập kế hoạch tài chính, và (6) dự báo rủi ro và đề ra phương án đề phòng, khắc phục. Tất cả các bước này sẽ được thảo luận trong các tình huống tiếp theo. Sản phẩm của giai đoạn này cần có là một bản kế hoạch kinh doanh. Dựa vào bản kế hoạch này, người khởi nghiệp có cơ sở để huy động nguồn lực, cả tài chính, nhân lực và sự hỗ trợ của chuyên gia (mentor). Giai đoạn tiền khởi nghiệp kết thúc khi người khởi nghiệp có trong tay bản kế hoạch và có đủ nguồn lực để lập doanh nghiệp.

Giai đoạn khởi nghiệp: Giai đoạn này được đánh dấu bằng việc đăng ký kinh doanh chính thức với cơ quan nhà nước. Khi đó, một doanh nghiệp hay rộng hơn là một cơ sở kinh doanh ra đời. Trong giai đoạn này, doanh nghiệp khởi nghiệp non trẻ có thể gặp nhiều khó khăn trong vận hành và rất cần sự hỗ trợ về tài chính của các nguồn tài trợ, vốn ưu đãi và cả sự hỗ trợ của chuyên gia. Thậm chí, nếu doanh nghiệp có thể phát triển quy mô (scale-up) mà vẫn cần sự hỗ trợ thì giai đoạn này vẫn chưa kết thúc. Khởi nghiệp kết thúc khi doanh nghiệp khởi nghiệp có thể tự nuôi sống mình mà không cần hỗ trợ từ bên ngoài. Khi đó, hoạt động kinh doanh chỉ dựa vào nguồn lực của chính doanh nghiệp và của nhà đầu tư vì lợi nhuận.

Trần Minh Trí (30-8-2016)

1-5 of 5